Słownik pojęć ESG

Analiza podwójnej istotności (DMA – double materiality assessment) – proces wymagany przez unijne standardy raportowania zrównoważonego rozwoju (CSRD/ESRS). Polega na analizie zagadnień ESG z dwóch perspektyw: wpływu działalności firmy na środowisko i społeczeństwo (materialność wpływu, „inside-out”) oraz wpływu kwestii zrównoważonego rozwoju na sytuację finansową firmy (materialność finansowa, „outside-in”).

Analizy portfelowe – ocena ekspozycji portfela Grupy Kapitałowej na ryzyka klimatyczne, wykonywana dla sektorów uznanych za szczególnie wrażliwe na zmiany klimatu. Analizy obejmują w szczególności metryki takie jak: udział ekspozycji/koncentracja sektorów wrażliwych klimatycznie w portfelu, intensywność emisji, wrażliwość na ryzyka fizyczne i przejścia.

Bank – Santander Bank Polska S.A.

CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) – Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Nakłada na duże przedsiębiorstwa obowiązek prowadzenia procesu należytej staranności w zakresie praw człowieka i ochrony środowiska w łańcuchu działalności.

CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) – Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z 14 grudnia 2022 r. Dotyczy sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Ma na celu rozszerzenie i ujednolicenie obowiązków raportowych firm w zakresie kwestii środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego (ESG).

CSR (Corporate Social Responsibility, społeczna odpowiedzialność biznesu) – dobrowolne praktyki przedsiębiorstw na rzecz poprawy jakości życia społeczności i środowiska, wykraczające poza obowiązki prawne.

DEI (Diversity, Equity, Inclusion) – skrót słów różnorodność, równość oraz włączenie, odnosi się do zbioru zasad i praktyk stosowanych przez organizacje w celu stworzenia sprawiedliwego, włączającego i zróżnicowanego środowiska pracy.

DORA – Digital Operational Resilience Act) Rozporządzenie UE 2022/2554 w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego (rozporządzenie UE 2022/2554).

Dotknięte społeczności – ludzie lub grupy, które żyją lub pracują na obszarze, na które Grupa Kapitałowa może wpływać bezpośrednio (w ramach prowadzonych operacji) lub pośrednio (za pośrednictwem swojego łańcucha wartości). Pojęcie to obejmuje zarówno społeczności lokalne, jak i zamieszkujące większy obszar, np. społeczeństwo całego kraju (lub jego określone grupy).

ESG – akronim używany od 2005 roku, utworzony od angielskich słów Environment (środowisko), Social Responsibility (społeczna odpowiedzialność) i Corporate Governance (ład korporacyjny). Określa zestaw parametrów środowiskowych, społecznych i związanych z ładem korporacyjnym, na podstawie których tworzone są ratingi i oceny pozafinansowe przedsiębiorstw, państw i innych organizacji.

EFRAG (European Financial Reporting Advisory Group) – Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej. Stowarzyszenie, które doradza Komisji Europejskiej i jest odpowiedzialne za opracowanie ESRS.

ESRS (European Sustainability Reporting Standards) – wg Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2772, zestaw standardów opracowanych w celu ułatwienia przedsiębiorstwom raportowania ich wpływu na środowisko, społeczeństwo i sprawy związane z zarządzaniem (ESG). Standardy mają zapewnić większą przejrzystość i porównywalność informacji ESG, co jest ważne zarówno dla inwestorów, jak i innych interesariuszy.

Grupa Kapitałowa – Grupa Kapitałowa Santander Bank Polska S.A.

GOZ (Gospodarka o obiegu zamkniętym) – system gospodarczy, w którym możliwie jak najdłużej utrzymuje się wartości produktów, materiałów i innych zasobów w gospodarce, zwiększa ich wydajne wykorzystywanie w produkcji i konsumpcji i tym samym ogranicza oddziaływanie na środowisko wynikające z ich wykorzystywania, a także minimalizuje się powstawanie odpadów i uwalnianie substancji niebezpiecznych na wszystkich etapach ich cyklu życia, w tym poprzez stosowanie hierarchii postępowania z odpadami.

Greenwashing – praktyka marketingowa, w której firma lub organizacja stwarza wrażenie, że jej produkty, usługi lub polityki są bardziej ekologiczne i przyjazne dla środowiska, niż są w rzeczywistości. Celem greenwashingu jest wprowadzenie konsumentów w błąd co do rzeczywistych działań ekologicznych firmy, aby zwiększyć sprzedaż lub poprawić wizerunek przedsiębiorstwa. Praktyki te mogą polegać na używaniu zielonej symboliki, niejasnych lub wprowadzających w błąd oświadczeń oraz selektywnym przedstawianiu informacji.

Interesariusze – grupy, instytucje bądź osoby zainteresowane działalnością przedsiębiorstwa. Do interesariuszy wewnętrznych zaliczyć można: pracowników i udziałowców firmy. Interesariuszami zewnętrznymi mogą być: klienci, dostawcy, konkurenci, władze państwowe, media, organizacje branżowe i pozarządowe.

ICAAP – wewnętrzny proces oceny adekwatności kapitałowej w sektorze bankowym w kontekście zarządzania ryzykiem. ICAAP ma na celu zapewnienie, aby banki posiadały odpowiednie rezerwy kapitałowe na pokrycie różnych rodzajów ryzyka, w tym ryzyka kredytowego, rynkowego, operacyjnego czy ESG.

IRO (ang. Impact, Risks & Opportunities) – podejście stosowane w analizie istotnych tematów ESG, które pomaga organizacjom zrozumieć, w jaki sposób kwestie środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym wiążą się z ich działalnością. Ramy IRO koncentrują się na trzech perspektywach:

• wpływie organizacji na środowisko i społeczeństwo (impact),
• ryzykach ESG, które mogą zagrozić jej działalności lub wartości (risks),
• szansach związanych z ESG, które mogą wspierać rozwój, innowacje i przewagi konkurencyjne (opportunities).

ISO 26000 – międzynarodowa norma utworzona przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO). Norma wprowadza międzynarodowy standard zawierający wytyczne dotyczące społecznej odpowiedzialności organizacji. Dotyczy on szerokiego zakresu kwestii związanych z odpowiedzialnym działaniem organizacji w sferze społecznej, środowiskowej oraz ekonomicznej. Standard służy jako wytyczne dla organizacji, które chcą działać w sposób odpowiedzialny i zrównoważony.

Luka płacowa (pay gap lub gender pay gap, gdy dotyczy różnic ze względu na płeć) – różnica w średnim wynagrodzeniu pomiędzy określonymi grupami pracowników (najczęściej kobietami i mężczyznami) — wyrażona zazwyczaj jako procent wynagrodzenia jednej z tych grup.

Ład korporacyjny (Corporate Governance) – system kontroli i procedur, które mają zapewnić prawidłowe zarządzania przedsiębiorstwem. Obejmuje on struktury zarządzania, procesy decyzyjne oraz polityki i procedury mające na celu zapewnienie, że przedsiębiorstwo działa zgodnie z interesami wszystkich interesariuszy, w tym akcjonariuszy, pracowników, klientów i społeczeństwa.

Łańcuch wartości – całość powiązanych ze sobą działań, procesów i podmiotów zaangażowanych w tworzenie produktu lub usługi – od pozyskania surowców, przez produkcję, logistykę, dystrybucję, aż po sprzedaż, użytkowanie i utylizację. W kontekście ESG, zarządzanie łańcuchem wartości obejmuje także odpowiedzialność za praktyki dostawców, partnerów i odbiorców.

Network for Greening the Financial System (NGFS) – sieć banków centralnych i organów nadzoru, której celem jest przyczynianie się do mobilizowania finansowania służącego do przejścia na zrównoważoną gospodarkę oraz odpowiedniego zarządzania ryzykiem środowiskowym i klimatycznym w sektorze finansowym.

Plan przejścia (Transition plan) – dokument lub zestaw działań, który określa, w jaki sposób organizacja zamierza przekształcić swój model biznesowy, operacje i łańcuch wartości w kierunku zgodnym z celami neutralności klimatycznej oraz wymogami zrównoważonego rozwoju.

Rating ESG – niezależna ocena jakości zarządzania czynnikami ESG w organizacji. Jest zwykle opracowywana przez wyspecjalizowane agencje ratingowe lub analityczne na podstawie analizy publicznie dostępnych danych, raportów niefinansowych, dokumentów regulacyjnych oraz bezpośrednich informacji od spółki zgodnie ze standardami ESRS i dyrektywą CSRD.

Ślad węglowy (carbon footprint) – całkowita suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych bezpośrednio lub pośrednio przez daną osobę, organizację, wydarzenie lub produkt. Miarą śladu węglowego jest tona ekwiwalentu dwutlenku węgla (tCO₂e).

Taksonomia UE – potoczna nazwa rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2020/852, które ustanawia ramy ułatwiające zrównoważone inwestycje. Dokument definiuje co można uznać za zrównoważoną działalność gospodarczą i ogranicza ryzyko greenwashingu. Taksonomia zrównoważonego finansowania UE ma na celu ujednolicenie rozumienia zrównoważonej działalności gospodarczej poprzez wprowadzenie jednolitego systemu klasyfikacji.

UNEP FI (United Nations Environment Programme Finance Initiative) – globalna inicjatywa działająca jako partnerstwo między Programem Środowiskowym ONZ (UNEP) a sektorem finansowym, skoncentrowana na integracji zrównoważonego rozwoju z praktyką biznesową. UNEP FI jest twórcą wiodących, międzynarodowych standardów dla instytucji finansowych, takich jak „Zasady odpowiedzialnej bankowości” czy powiązane z nimi „Zobowiązanie w zakresie włączenia i zdrowia finansowego”.

WCAG – Międzynarodowe wytyczne dotyczące ułatwień w dostępie do treści publikowanych w Internecie. Zasady te mówią, co zrobić, aby serwis był dostępny dla każdego, bez względu na poziom sprawności, wiek, sprzęt czy oprogramowanie, którego używa.Włączenie finansowe – działanie koncentrujące się na zapobieganiu wykluczeniu finansowemu osób fizycznych i przedsiębiorców z segmentu MŚP. Cel tych działań to zapewnić przystępny cenowo i efektywny dostęp do usług finansowych za pośrednictwem odpowiednich kanałów. Za osoby zagrożone wykluczeniem finansowanym uznaje się osoby nieubankowione, posiadające niewystarczający dostęp do usług bankowych lub mające trudności z dostępem do kredytu.

Zielone hipoteki – hipoteki zgodne z wewnętrznym systemem klasyfikacji zrównoważonego finansowania i inwestowania lub Taksonomią UE.

Zielone finansowanie – produkty oraz usługi finansowe i inwestycyjne spełniające środowiskowe kryteria wewnętrznego systemu klasyfikacji zrównoważonego finansowania i inwestowania.

Zielone obligacje – obligacje, w przypadku których środki (UoP) przeznaczone są na zielone projekty m.in. wskazane przez ICMA i są zgodne z zasadami ICMA wskazanymi w GBP (4 komponenty).

Zielone pożyczki – uproszczona nazwa wykorzystywana w procesie analizy podwójnej istotności (DMA): kredyty spełniające środowiskowe kryteria wewnętrznego systemu klasyfikacji zrównoważonego finansowania i inwestowania.

Zrównoważony rozwój (Sustainable development) – koncepcja, która zakłada dążenie do harmonijnego rozwoju społecznego, gospodarczego i środowiskowego, z uwzględnieniem potrzeb zarówno obecnych, jak i przyszłych pokoleń.

Zrównoważone finansowanie – Instrumenty, produkty i usługi finansowe, które służą finansowaniu projektów zielonych, społecznych lub połączenia projektów zielonych i społecznych, zgodnie z wewnętrznym systemem klasyfikacji zrównoważonego finansowania i inwestowania.